Er wordt wel eens verwezen naar hennep als de ‘bizon onder de planten’. Net zoals inheemse volkeren vroeger elk onderdeel van een bizon benutten, gebruikt de mensheid al duizenden jaren elk deel van de hennepplant. Maar waar komt deze bijzondere plant eigenlijk vandaan? Hennep is een van de oudste en meest duurzame gewassen ter wereld. In dit artikel duiken we in de fascinerende geschiedenis van hennep. Van de allereerste ontdekkingen in het oude Azië tot de onmisbare rol binnen de Nederlandse Gouden Eeuw, en van de onterechte ondergang in de twintigste eeuw tot de duurzame comeback van vandaag.
De oorsprong van hennep: het oude China
De geschiedenis van hennep gaat ver terug. Archeologische vondsten tonen aan dat de plant zo’n 10.000 jaar geleden al werd verbouwd in Azië, specifiek in het huidige China en Taiwan. Men gebruikte hennepvezels destijds om aardewerk te versieren en te verstevigen.
Al snel ontdekten de Chinezen dat de vezels ijzersterk waren. Hennep werd ingezet voor het maken van de eerste kledingstukken, touw, visnetten en zelfs papier. Sterker nog: het allereerste papier ter wereld werd rond het jaar 100 na Christus in China gemaakt van hennepvezels en moerbeiboom-schors. Ook de gezondheidsvoordelen bleven niet onopgemerkt; in oude Chinese medische geschriften (rond 2700 v.Chr.) werd hennep al geprezen om zijn heilzame eigenschappen.
De opmars naar Europa en de Middeleeuwen
Via de eeuwenoude zijderoute vond de hennepplant uiteindelijk zijn weg naar het Midden-Oosten en Europa. In de Middeleeuwen groeide hennep uit tot een absoluut basisgewas in Europa. Het was relatief makkelijk te verbouwen, groeide snel en was bestand tegen veel weersomstandigheden.
Hennep was in die tijd onmisbaar voor het dagelijks leven. Het werd gebruikt voor het weven van kleding, het persen van olie voor lampen, en als voedzame bron door de zaden te eten. Wist je dat zelfs de beroemde Gutenberg-bijbel (het eerste boek dat met een drukpers werd geproduceerd) deels op henneppapier werd gedrukt?
De Gouden Eeuw
Nederland dankt een groot deel van zijn maritieme succes aan hennep. De Gouden Eeuw en de opkomst van de VOC waren simpelweg ondenkbaar geweest zonder de inzet van dit veelzijdige gewas.
Hennepvezels zijn extreem sterk en bestand tegen zout water. Een typisch VOC-schip had maar liefst 50 tot 100 ton hennep aan boord in de vorm van tuigage en zeilen. (Leuk weetje: het Engelse woord canvas is rechtstreeks afgeleid van het Latijnse woord voor hennep: cannabis).
Daarnaast werd hennep gebruikt om de houten schepen waterdicht te maken. Dit proces noemde men ‘breeuwen’. Men stampte hennepvezels (vermengd met teer) stevig in de kieren van de scheepsromp, zodat er geen druppel water meer doorheen kwam. Overal in Nederland stonden in die tijd speciale hennepkloppermolens om de taaie vezels van de plant te bewerken.
De neergang in de 20e eeuw
Als hennep zo’n belangrijk en veelzijdig gewas was, waarom verdween het dan halverwege de vorige eeuw bijna volledig van het toneel? Dat had twee belangrijke redenen:
- De opkomst van alternatieven: In de jaren 30 van de twintigste eeuw kwamen er nieuwe, goedkope materialen op de markt. Denk aan de mechanisatie van de katoenindustrie, de opkomst van synthetische vezels zoals nylon en polyester, en de houtindustrie die de papiermarkt overnam.
- De ‘War on Drugs’: Hennep (Cannabis sativa) werd slachtoffer van zijn psychoactieve broertje: de wietplant. Hoewel industriële hennep nagenoeg geen THC bevat (de stof waar je high van wordt), werden alle varianten van de cannabisplant over één kam geschoren. Onder druk van strenge internationale drugswetten werd in de Verenigde Staten, en later ook in veel Europese landen, de teelt van alle vormen van hennep verboden.
De duurzame comeback
Gelukkig zijn we de afgelopen decennia wijzer geworden. We weten nu weer heel goed dat industriële hennep ( de variant die wij bij Wedihemp gebruiken) veilig is en maximaal 0,05% THC bevat. Je kunt er onmogelijk high of stoned van worden.
Omdat de wereld momenteel snakt naar ecologische en duurzame oplossingen, is hennep weer helemaal hot and happening. Het is een van de meest milieuvriendelijke gewassen op aarde. De plant groeit razendsnel, heeft geen behoefte aan chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest, verbruikt veel minder water dan katoen en verbetert zelfs de kwaliteit van de bodem waarop het groeit.
De geschiedenis herhaalt zich: hennep is terug van weggeweest en biedt ons vandaag de dag weer een schat aan vezels, bouwmaterialen, hoogwaardige voedingsstoffen en natuurlijke CBD-supplementen.
Geraadpleegde bronnen
- Clarke, R.C. & Merlin, M.A. (2013). Cannabis: Evolution and Ethnobotany. University of California Press. (Onderbouwing voor archeologische vondsten en botanische geschiedenis).
- Etymologiebank.nl. Historische en taalkundige herkomst van het woord canvas (afgeleid van cannabis).
- Het Scheepvaartmuseum / Maritieme archieven. Historische gegevens betreffende de Nederlandse scheepsbouw, de VOC en het gebruik van hennep voor tuigage, zeilen en breeuwen.
- De Marihuana Tax Act (1937). Historische documentatie rondom de Amerikaanse wetgeving die wereldwijd de hennepteelt decennialang stillegde.